Rens Bijma

Alle hoofdstukken

Mogelijke opstelling van de musici in de Thomaskirche. Tekening uit het proefschrift door Cobi Brak m.m.v. Rens Bijma, Margreet Bijma en Bartosz Animucki.

Hieronder treft u de volledige reeks hoofdstukken aan die samen een beeld geven van de wijze waarop Bach zijn kerkmuziek uitvoerde in de beide hoofdkerken in Leipzig. Een deel van de hoofdstukken maakte deel uit van het proefschrift (maar deze bevatten nu errata en eventuele andere aanvullingen en verbeteringen).

Alle Hoofdstukken

Sommige hoofdstukken ontbreken nog. Deze zijn in concept gereed, maar missen nog correctie door deskundigen.

De lay-out van de hoofdstukken uit het proefschrift is aangepast aan die van de aanvullende hoofdstukken. Alle citaten staan nu in voetnoten (aangegeven met nummers), en Duitstalige citaten uit primaire bronnen in eindnoten (aangegeven met hoofdletters).

 
U kunt de pdf-bestanden downloaden door te klikken op de ‘DOWNLOAD PDF’ onder de beschrijving bij elk hoofdstuk.
Gepubliceerde hoofdstukken kunnen worden gecorrigeerd zodra daartoe een aanleiding is; dat geldt ook voor de hoofdstukken uit het proefschrift. Dit blijkt dan uit de data van de bestanden. Die data krijgt u te zien als u klikt op de afbeelding, of met de muis het plaatje aanwijst.

Wilt u steeds geïnformeerd worden bij het verschijnen van een nieuw hoofdstuk dan kunt u dat kenbaar maken via het tabblad Contact.

Uw reacties stel ik zeer op prijs.

versie 17-08-22

I. Inleiding

Met verantwoording, glossarium en lijst met Bachs kerkelijke werken in Leipzig

versie 28-02-22

II. De Thomaskirche

Hoe zag het interieur van de Thomaskirche er uit, en waar waren de musici opgesteld? Hoe was de akoestiek?

versie 28-02-22

III. De Nikolaikirche

Hoe zag het interieur van de Nikolaikirche er uit, en waar waren de musici opgesteld? Hoe was de akoestiek?

versie 28-02-22

IV. Bachs musici

Wie waren de zangers? Wie waren de instrumentalisten? Over alumni, studenten, stadsmusici en adjuvanten.

versie 28-02-22

V. De bezetting van de instrumentale partijen

Hoeveel instrumentalisten vertolkten Bachs partijen? En wat zou Bachs ideale bezetting zijn geweest?

versie 28-02-22

VI. De bezetting van de vocale partijen

Hoe groot was Bachs ‘koor’? Zou Bach liever voor een groter koor hebben gekozen als hij daar de mogelijkheid voor had?

versie 28-02-22

VII. Bachs directie

Wat was Bachs manier om zijn bedoelingen tijdens de uitvoeringen over te brengen op zijn musici?

versie 28-02-22

VIII. De opstelling van de musici

Hoe stelde Bach zijn musici op in de Thomaskirche en de Nikolaikirche, en was deze opstelling in beide kerken dezelfde?

versie 28-02-22

IX. De organisatie van de Music en de omstandigheden tijdens de kerkdiensten

Wat was de plaats van de cantate in de liturgie? Onder welke omstandigheden moest Bach werken? 

versie 25-04-22

X. Toonhoogte, stemming en intonatie

Op welke hoogte stond de a¹ in Leipzig? Hoe waren de orgels en de andere instrumenten gestemd? En hoe werd ‘zuiver’ geïntoneerd?

versie 20-01-21

XI.1. Tempo 1.
Basistempi en de factoren die deze konden beïnvloeden

Bestonden algemeen aanvaarde basistempi? Zo ja, wanneer werden deze dan aangepast?

versie 25-04-22

XI.2. Tempo 2.
De basistempi van de maatsoorten

Is uit de traktaten te achterhalen hoe snel het basistempi van iedere maatsoort bij benadering was?

versie 25-04-22

XI.3. Tempo 3.
Maatwisselingen, dansvormen en Franse ouvertures

Was het tempo na een wisseling van de maatsoort altijd gerelateerd aan het oude tempo? Golden basistempi ook in dansen en ouvertures?

versie 01-05-2022

XII. Articulatie en synchronisatie

Werden bepaalde noten geaccentueerd? Zo ja, hoe dan? Hoe werd omgegaan met de lengte van gelijktijdig klinkende noten in verschillende maatsoorten?

versie 02-05-22

XIII. Dynamiek

Hoe werd onderscheid gemaakt tussen luide en zachte noten? Gebruikte Bach ook ‘terrassendynamiek’?

versie 09-05-22

XIV. Versieringen

Werden Bachs voorslagen en trillers steeds op dezelfde manier uitgevoerd? In hoeverre waren Bachs musici vrij om de muziek te versieren?

versie 09-05-22

XV. De kunst van het zingen

Hoe liet Bach zijn zangers zingen in zijn cantates en passies? Was de barokke Italiaans zangwijze voor hem vanzelfsprekend?

versie 15-05-22

XVI. Het recitatief

Er zijn verschillende vormen van recitatieven. Hoe vrij waren Bachs zangers in de uitvoering daarvan? Hoe werden zij begeleid?

versie 03-06-22

XVII. Het koraal

Hoe snel (of langzaam) werden koralen gezongen als gemeentezang, en hoe snel als onderdeel van Bachs kerkelijke werken? En hoe werden de fermates uitgevoerd?

versie 15-03-22

XVIII. Het orgel

Welke orgels werden gebruikt bij de begeleiding in Bachs cantates en passies? Wie waren de organisten en hoe registreerden zij hierbij?

versie 13-06-22

XIX. Het klavecimbel

Welke rol speelde het klavecimbel in Bachs cantates en passies? Wie bespeelde het, en hoe? Wat waren de eigenschappen van de kerk-klavecimbels?

versie 26-02-22

XX. De generale (becijferde) bas

De organist en de klavecinist begeleidden aan de hand van ‘becijfering’ – maar vaak ontbrak deze. Werden beide instrumenten op dezelfde wijze bespeeld?

versie 26-05-22

XXI. De violoncello

Hoe groot was Bachs cello, en werd hij rechtop of op de arm bespeeld? Was de cello Bachs standaard-continuo-instrument in Leipzig? Wie bespeelde de celli?

versie 26-02-22

XXII. De violone

Hoe groot waren Bachs violones? Hoeveel snaren hadden ze? Klonken ze een octaaf lager dan de celli? Wie bespeelde deze instrumenten?

versie 26-02-22

XXIII. De fagot

Hoe vaak zette Bach de fagot in als continuo-instrument? Was de fagot het standaard-continuo-instrument bij de hobo(‘s)?

versie 26-02-22

XXIV. De viola da gamba

Hoeveel snaren had Bachs gamba? Bach schreef soms een gamba voor als solo-instrument. Maar zette hij de gamba ook in als continuo-instrument?

versie 26-02-22

XXV. De luit

Bach schreef zelden een luit voor. Hoeveel ‘koren’ (paren van snaren) had Bachs luit? Zette Bach de luit ook in als continuo-instrument, bijvoorbeeld in plaats van een klavecimbel?

versie 17-08-22

XXVI. De viool en de altviool

Wie bespeelden deze strijkinstrumenten bij Bach? Hoe gebruikte Bach de viool en altviool in zijn cantates en passies?

versie 17-08-22

XXVII. Bijzondere strijkinstrumenten

Sommige strijkinstrumenten (Violino piccolo, Violetta, Viola d’amore en Violoncello piccolo) schreef Bach zelden voor. Wat waren dat voor instrumenten?

versie 17-08-22

XXVIII. De fluiten

Wanneer schreef Bach blokfluiten, piccoloblok-fluiten en dwarsfluiten voor? Wat waren dat voor instrumenten en wie bespeelde ze?

versie 17-08-22

XXIX. De hobo’s

Welke typen hobo’s werden in Leipzig bespeeld, en door wie? Wat was het verschil tussen een ’taille’ en een oboe da caccia?

versie 17-08-22

XXX. De trompet en de pauken

Wanneer werden in Leipzig lange natuurtrompetten, ‘jachttrompetten’, schuiftrompetten en pauken gebruikt, en wie bespeelden deze?

versie 17-08-22

XXXI. De hoorn en de lituus

Hoe zagen de hoorns in Bachs orkest eruit en wie bespeelde ze? Wat bedoelde hij met een schuifhoorn en met een lituus?

versie 17-08-22

XXXII. De zink en de trombone

Wanneer schreef Bach trombones voor, en wanneer een zink? Gebruikte Bach sopraantrombones of zinken voor de hoogste partij?

versie 18-05-22

XXXIII. Bachs eigen uitvoeringen van zijn Matthäus-Passion

Caput selectum, waarin de kennis uit alle overige Hoofdstukken wordt toegepast op Bachs Matthäus-Passion.