Rens Bijma

Alle hoofdstukken

Mogelijke opstelling van de musici in de Thomaskirche. Tekening uit het proefschrift door Cobi Brak m.m.v. Rens Bijma, Margreet Bijma en Bartosz Animucki.

Hieronder treft u de volledige reeks hoofdstukken aan die samen een beeld geven van de wijze waarop Bach zijn kerkmuziek uitvoerde in de beide hoofdkerken in Leipzig. Een deel van de hoofdstukken maakte deel uit van het proefschrift (maar deze zijn nu inclusief errata en eventuele andere aanvullingen en verbeteringen).

Alle Hoofdstukken

Sommige hoofdstukken ontbreken nog. Enkele daarvan zijn in concept gereed, maar missen in deze coronatijd nog aanvullingen uit een aantal boeken en correctie door deskundigen.

De lay-out van de hoofdstukken uit het proefschrift is aangepast aan die van de aanvullende hoofdstukken. Alle citaten staan in voetnoten.

 
U kunt de pdf-bestanden downloaden door te klikken op de ‘DOWNLOAD PDF’ onder elk hoofdstuk. Gepubliceerde hoofdstukken kunnen worden gecorrigeerd zodra daartoe een aanleiding is; dat geldt ook voor de hoofdstukken uit het proefschrift. Dit blijkt dan uit de data van de bestanden.
 

Die data krijgt u te zien als u klikt op de afbeelding, of met de muis het plaatje aanwijst.

Wilt u steeds geïnformeerd worden bij het verschijnen van een nieuw hoofdstuk dan kunt u dat kenbaar maken via het tabblad Contact.

 

Uw reacties stel ik zeer op prijs.

Deel van de Inleiding uit het proefschrift; versie 23-11-18

I. Inleiding

(ontbreekt nog)

Proefschrift hoofdstuk I.1; versie 23-11-18

II. De Thomaskirche

Hoe zag het interieur van de Thomaskirche er uit, en waar waren de musici opgesteld? Hoe was de akoestiek?

Proefschrift hoofdstuk I.2; versie 23-11-18

III. De Nikolaikirche

Hoe zag het interieur van de Nikolaikirche er uit, en waar waren de musici opgesteld? Hoe was de akoestiek?

Proefschrift hoofdstuk II; versie 23-11-18

IV. Bachs musici

Wie waren de zangers? Wie waren de instrumentalisten? Over alumni, studenten, stadsmusici en adjuvanten.

Proefschrift hoofdstuk III; versie 23-11-18

V. De bezetting van de instrumentale partijen

Hoeveel instrumentalisten vertolkten Bachs partijen? En wat zou Bachs ideale bezetting zijn geweest?

Proefschrift hoofdstuk IV; versie 23-11-18

VI. De bezetting van de vocale partijen

Hoe groot was Bachs ‘koor’? Zou Bach liever voor een groter koor hebben gekozen als hij daar de mogelijkheid voor had?

Proefschrift hoofdstuk V.1; versie 23-11-18

VII. Bachs directie

Wat was Bachs manier om zijn bedoelingen tijdens de uitvoeringen over te brengen op zijn musici?

Proefschrift V.2; versie 23-11-18

VIII. De opstelling van de musici

Hoe stelde Bach zijn musici op in de Thomaskirche en de Nikolaikirche, en was deze opstelling in beide kerken dezelfde?

Proefschrift hoofdstuk 1.3 (deels); versie 23-11-18

IX. De organisatie van de Music en de omstandigheden tijdens de kerkdiensten

Wat was de plaats van de cantate in de liturgie? Onder welke omstandigheden moest Bach werken? 

versie 18-03-19

X. Toonhoogte, stemming en intonatie

Op welke hoogte stond de a¹ in Leipzig? Hoe waren de orgels en de andere instrumenten gestemd? En hoe werd ‘zuiver’ geïntoneerd?

versie 20-01-21

XI. Tempo
(herziene versie)

Kunnen wij iets met een redelijke mate van waarschijnlijkheid zeggen over het tempo waarin Bach zijn cantates en passies uitvoerde?

versie 16-01-19

XII. Articulatie en synchronisatie

Werden bepaalde noten geaccentueerd? Zo ja, hoe dan? Wat gebeurde met de lengte van gelijktijdig klinkende noten in verschillende maatsoorten?

versie 13-08-19

XIII. Dynamiek

Hoe werd onderscheid gemaakt tussen luide en zachte noten? Gebruikte Bach ook ‘terrassendynamiek’?

versie 25-01-20

XIV. Versieringen

Hadden Bachs voorslagen en trillers een vaste manier van uitvoeren? In hoeverre waren Bachs musici vrij om de muziek te versieren?

deels in proefschrift hoofdstuk II.2; versie 16-01-19

XV. De kunst van het zingen

Hoe liet Bach zijn zangers zingen in zijn cantates en passies? Was de barokke Italiaans zangwijze voor hem vanzelfsprekend?

versie 13-08-19

XVI. Het recitatief

Er zijn verschillende vormen van recitatieven. Hoe vrij waren Bachs zangers in de uitvoering daarvan? Hoe werden zij begeleid?

versie 13-08-19

XVII. Het koraal

Hoe snel (of langzaam) werden koralen gezongen als gemeentezang, en hoe snel als onderdeel van Bachs kerkelijke werken? En hoe werden de fermates uitgevoerd?

Proefschrift hoofdstuk VII; versie 24-10-19

XVIII. Het orgel

Welke orgels werden gebruikt bij de begeleiding in Bachs cantates en passies? Wie waren de organisten en hoe registreerden zij hierbij?

Proefschrift hoofdstuk VI; versie 16-01-19

XIX. Het klavecimbel

Welke rol speelde het klavecimbel in Bachs cantate sen passies? Wie bespeelde het, en hoe? Wat waren de eigenschappen van de kerk-klavecimbels?

becijferde bas; versie 13-08-19

XX. De generale bas

De organist en de klavecinist speelden aan de hand van cijfertjes boven de noten in hun partijen – en soms niet. Werden beide instrumenten op dezelfde wijze bespeeld?

Proefschrift hoofdstuk IX.1; versie 14-02-20

XXI. De violoncello

Hoe groot was Bachs cello, en werd hij rechtop of op de arm bespeeld? Was de cello Bachs standaard-continuo-instrument in Leipzig? Wie bespeelde de celli?

Proefschrift hoofdstuk VIII; versie 16-01-19

XXII. De violone

Hoe groot waren Bachs violones? Hoeveel snaren hadden ze? Klonken ze een octaaf lager dan de celli? Wie bespeelde deze instrumenten?

Proefschrift hoofdstuk IX.2; versie 13-08-19

XXIII. De fagot

Hoe vaak zette Bach de fagot in als continuo-instrument? Was de fagot het standaard-continuo-instrument bij de hobo(‘s)?

Proefschrift hoofdstuk X.1; versie 16-01-19

XXIV. De viola da gamba

Bach schreef soms een gamba voor als solo-instrument. Hoeveel snaren had deze? Zette hij de gamba ook in als continuo-instrument?

Proefschrift hoofdstuk X.2; versie 16-01-19

XXV. De luit

Bach schreef zelden een luit voor. Hoeveel ‘koren’ (paren van snaren) had Bachs luit? Zette Bach de luit ook in als continuo-instrument, bijvoorbeeld in plaats van een klavecimbel?

versie 25-01-20

XXVI. De viool en de altviool

Wie bespeelden deze strijkinstrumenten bij Bach? Hoe gebruikte Bach de viool en altviool in zijn cantates en passies?

versie 15-02-20

XXVII. Bijzondere strijkinstrumenten

Sommige strijkinstrumenten (Violino piccolo, Violetta, Viola d’amore en Violon-cello piccolo) schreef Bach zelden voor. Wat waren dat voor instrumenten?

versie 08-02-20

XXVIII. De fluiten

Wanneer schreef Bach blokfluiten, piccoloblok-fluiten en dwarsfluiten voor? Wat waren dat voor instrumenten en wie bespeelde ze?

(ontbreekt nog)

XXIX. De hobo’s

(ontbreekt nog)

(ontbreekt nog)

XXX. De trompet en de pauken

(ontbreekt nog)

(ontbreekt nog)

XXXI. De hoorn

(ontbreekt nog)

(ontbreekt nog)

XXXII. De zink en de trombone

(ontbreekt nog)

versie 20-01-21

XXXIII. Bachs eigen uitvoeringen van zijn Matthäus-Passion

Caput selectum, waarin de kennis uit alle overige Hoofdstukken wordt toegepast op Bachs Matthäus-Passion.